2020 жылғы 13 қарашада Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы жанындағы мүгедектердің сайлау құқықтарын қамтамасыз ету жөніндегі жұмыс тобының отырысы және «Мүмкіндіктері шектеулі адамдардың қоғамның саяси және қоғамдық өміріне қатысуы» тақырыбында дөңгелек үстел өтті

2020 жылғы 13 қарашада Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы жанындағы Мүгедектердің сайлау құқықтарын қамтамасыз ету жөніндегі жұмыс тобының отырысы және «Мүмкіндіктері шектеулі адамдардың қоғамның саяси және қоғамдық өміріне қатысуы» тақырыбында дөңгелек үстел өтті.

Іс-шараға: «Шырақ» мүгедектігі бар әйелдер қауымдастығы, Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уәкіл, ҚР СІМ ерекше тапсырмалар жөніндегі елшісі, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі Ерлан Әукенов, Нұр-Сұлтан қаласындағы ЕҚЫҰ бағдарламалар офисі, ҚР Парламентінің депутаттары, орталық мемлекеттік органдардың және мүгедектердің қоғамдық бірлестіктерінің өкілдері, бейнеконференцбайланыс режимінде аумақтық сайлау комиссияларының өкілдері қатысты.

Іс-шараның мақсаты – мүгедектердің құқықтары туралы БҰҰ Конвенциясының мүгедектігі бар адамдардың саяси және қоғамдық қатысуы бөлігіндегі негізгі қағидаттары, мүгедектердің сайлау құқықтарын қамтамасыз ету бойынша Ортсайлауком жүргізген жұмыс, мүгедектігі бар адамдардың саяси қатысуы саласындағы ЕҚЫҰ стандарттары, Қазақстан Республикасы Парламентінің инклюзивтілігі мен қолжетімділігі бойынша базалық зерттеу нәтижелері, сондай-ақ мемлекеттің, ҮЕҰ мен халықаралық ұйымдардың осы бағыттағы бірлескен жұмысы туралы қалың жұртшылықты хабардар ету болып табылады.

Ортсайлауком төрағасының орынбасары Константин Петров іс-шара қатысушыларын құттықтап, сөз сөйледі.

Ол Ортсайлаукомның маңызды міндеттерінің бірі мүмкіндігі шектеулі азаматтардың сайлау құқықтарын қамтамасыз ету бойынша барлық қажетті жағдайларды іске асыру болып табылатынын атап өтті. Осыған байланысты Ортсайлауком аталған бағытта жүйелі жұмыс жүргізуде.

Мәселен, 2018 жылы «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңында алғаш рет мүмкіндігі шектеулі азаматтардың сайлау құқықтарын қамтамасыз ету жөніндегі нормалар бекітілген.

Ағымдағы сайлау науқанында тағы бір жаңалық енгізілді - бұл Орталық сайлау комиссиясының барлық отырыстарының онлайн-трансляцияларын сурдоаудармамен қамтамасыз ету. Бұл шара мүмкіндігі шектеулі азаматтардың хабардарлығын арттыруға ықпал етеді.

Ортсайлауком мүшесі Ерлан Дауылбаев «Мүмкіндіктері шектеулі адамдардың барлық деңгейдегі сайлау процестеріне қолжетімділігін қамтамасыз ету» тақырыбында баяндама жасады.

Е.Дауылбаев ОСК мүмкіндігі шектеулі азаматтардың сайлау құқығын қамтамасыз ету бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстар аясында:

- Мүмкіндігі шектеулі азаматтардың қолжетімділігі үшін барлық учаскелік сайлау комиссияларында инвентаризация жүргізілді;

- «Қолжетімді орта» интерактивті қолжетімділік картасы өзектендірілді;

- «2021 жылғы 10 қаңтарға тағайындалған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі және мәслихаттары депутаттарының кезекті сайлауын өткізу кезінде мүмкіндіктері шектеулі азаматтардың сайлау құқықтарын қамтамасыз ету мәселелері туралы» ҚР ОСК қаулысы қабылданды. Жергілікті атқарушы органдарға мүмкіндігі шектеулі азаматтар үшін сайлау учаскелерінде жағдайды қамтамасыз ету бойынша шаралар қабылдау қажеттігі туралы тиісті тапсырмалар берілді.

- ҚР ОСК жанындағы мүмкіндігі шектеулі азаматтардың сайлау құқықтарын қамтамасыз ету жөніндегі жұмыс тобының құрамы жаңартылды.

- Мүгедектердің қоғамдық бірлестіктермен ынтымақтастық туралы меморандумдарға қол қойылды;

- ҚР ОСК мен ҚР ЕХӘҚМ арасында еңбек департаменттері мен жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармаларымен мүмкіндігі шектеулі азаматтарға жағдай жасау қажеттілігі туралы селекторлық отырыс өтті;

- Министрлік облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың әкімдеріне мүмкіндігі шектеулі азаматтардың сайлау учаскелеріне қолжетімділігін қамтамасыз ету бойынша жұмыс жүргізу қажеттілігі туралы тапсырма жіберді;

- Ортсайлауком Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы мүмкіндіктері шектеулі сайлаушыларға арналған жадынаманы өзектендірді. Бұл жадынама жұмыс тобының мүшелеріне және мүгедектердің қоғамдық бірлестіктеріне жіберілетін болады.

Сондай-ақ, іс-шара аясында дөңгелек үстелге қатысушылар сөз сөйледі:

• БҰҰ Мүгедектердің құқықтары жөніндегі комитетінің мүшесі Маркус Шефер «Мүмкіндіктері шектеулі адамдардың БҰҰ-ның Мүгедектердің құқықтары туралы конвенциясының қағидаттарына сәйкес қоғамның қоғамдық-саяси өміріне қатысуы» баяндап, сөз сөйледі.

• Алматы қаласы аумақтық сайлау комиссиясының төрайымы Жанна Бейсентайқызы Асанова - «Мүмкіндігі шектеулі азаматтар үшін Алматы қаласының сайлау учаскелерін ұйымдастыру және олардың қолжетімділігін қамтамасыз ету шаралары туралы» баяндап, сөз сөйледі.

• Халықаралық сарапшылар Аму Урхонен, Кларк Патрик- ««Мүмкіндіктері шектеулі адамдардың саяси қатысуы саласындағы ЕҚЫҰ стандарттары» тақырыбында сөйледі.

• «Adal Bilim» сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жобасы кеңсесінің талдаушы-сарапшысы, «Asian Research Centre for International and Comparative Law»  директоры Лилия Амангелдіқызы Испенбетова - «Қазақстан Республикасы Парламентінің қолжетімділігі мен инклюзивтілігі туралы базалық зерттеу нәтижелері» тақырыбы бойынша баяндады.

• «Пандус-ОК» мамандандырылған ұйымының басшысы Шахан Шахмаранұлы Жолдасбаев- «Менің мәслихатқа сайлау науқанына қатысу тәжірибем» баяндап, сөз сөйледі. 

 ҚР ОСК жанындағы мүгедектердің сайлау құқығын қамтамасыз ету жөніндегі жұмыс тобы отырысының және дөңгелек үстелдің қорытындысы бойынша мүгедек адамдардың қоғамның саяси және қоғамдық өміріне қатысуын қамтамасыз ету жөніндегі қарар қабылданды.