ҚР ОСК Төрағасы Маңғыстау облысына

инспекциялық сапармен барды

2025 жылғы 19-20 қазанда ОСК Төрағасы Нұрлан Әбдіров (2025 жылғы 26 қазанға тағайындалған шығып қалғандардың орнына мәслихат депутаттарын сайлауды өткізуге дайындықты тексеру мақсатында Маңғыстау облысына инспекциялық сапармен барды. Инспекциялық сапарға ОСК хатшысы Шавхат Өтемісов және аппараттың жауапты қызметкерлері қатысты.

Сапардың мақсаты мәслихат депутаттарын қосымша сайлауды өткізуді пысықтап, әрбір сайлау учаскесінің дайындығын қамтамасыз ету шараларын жүргізу және әдістемелік көмек көрсетуді қамтыды.

Маңғыстау облысы бойынша мәслихат депутаттарын қосымша сайлау 3 округте өтеді. Науқанға 27 сайлау комиссиясы, оның ішінде: 3 округтік, 20 учаскелік сайлау комиссиясы мен 169 сайлау комиссиясы мүшелері жұмылдырылған.

Инспекциялық сапар барысында ОСК Төрағасы Жаңаөзен қаласындағы №103, 104 сайлау учаскелерін аралап, материалдық-техникалық жабдықталуын, сайлаушылардың, оның ішінде мүгедектігі бар сайлаушылардың дауыс беруіне қажетті жағдайларды тексерді. Сонымен бірге қалалық аумақтық сайлау комиссиясының қызметімен танысты.

Сапар аясында Ортсайлауком басшысы қосымша сайлауды ұйымдастыру және өткізу бойынша өңірдегі құқық қорғау органдары мен жергілікті атқарушы органдар, сайлау комиссиялары басшыларының қатысуымен кеңес өткізді.

Кеңесте жауапты мемлекеттік органдардың сайлау учаскелерінің материалдық-техникалық жабдықталуы, қажетті инфрақұрылыммен қамтамасыз етілуі, мүгедектігі бар сайлаушылардың сайлау құқықтары мен ақпараттық қолжетімділігі туралы хабарламалары тыңдалды.

Кеңесті ОСК басшысы «Мемлекеттік органдар мен сайлау комиссиялары сайлаушылардың дауыс беруіне қажетті барлық жағдайды жасауы тиіс», - деп қорытындылады. 

Сапар аясындағы келесі шара дәстүрге айналған жас және болашақ сайлаушылармен кездесу болды. Оған өңірдегі 250-ден астам жастар өкілдері: студенттер, оқушылар, Жас сайлаушылар клубының белсенді мүшелері, жастар ұйымдарының көшбасшылары мен өкілдері қатысты. Кездесу барысында Нұрлан Әбдіров Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен жүзеге асып жатқан конституциялық реформалар, электоралдық саладағы шетелдік тәжірибелер мен жастар арасында электоралдық мәдениетті арттыру туралы әңгімелеп берді.

Жастар тарапынан жастардың сайлауға белсене қатысуының маңызы, азаматтық жауапкершілік, құқықтық мәдениеттің жоғары деңгейін қалыптастыру туралы ұсыныс-пікірлер айтылды. Атап айтқанда, Мадина Сүйесін жасанды интелектінің сайлау процесіне ықпалы, Жас сайлаушылар клубының жетекшісі Аян Елмұратұлы жас сайлаушылар клубының мүшелеріне қажетті кеңестер туралы сұрақтар қойды. Нұрқожа Ақтан басқа өңірлердегі клуб мүшелерімен тәжірибе алмасуға арналған түрлі форматтағы семинарлар ұйымдастыру туралы ұсыныс айтты. ОСК Төрағасы қойылған сұрақтарға жан-жақты жауап беріп, жастардың бастамаларын қолдайтынын және олардың сайлау процесіне белсенді қатысуы маңызды екенін атап өтті.

Жүздесу барысында жастар электоралдық күн тәртібіндегі өзекті мәселелер, оның ішінде сайлау және референдумдарды байқау жөніндегі ЕҚЫҰ/ДИАҚБ миссияларының ұсынымдары бойынша пікірлерді анықтауға бағытталған дәстүрлі онлайн-сауалнамаға қатысты.

Сауалнаманың нәтижелері:

· 78,2% респондент Президенттікке кандидаттар үшін мемлекеттік қызметте өтілі болғанын қолдайтынын;

· 38,2% респондент дәстүрлі қағаз бюллетень арқылы дауыс беруді қалайтынын;

· 58,6% респондент сотпен әрекетке қабілетсіз деп танылған азаматтар дауыс беруге қатыспауы тиіс деп есептейтінін;

· 39,5% респондент сотталған азаматтардың сайлау құқықтарын шектеуді қолдайтынын;

· 55,9% респондент сайлау туралы ақпаратты әлеуметтік желі арқылы алатынын көрсетті.

Кездесу соңында жастар елдің қоғамдық-саяси өміріне белсенді араласуға және сайлау мәдениетін дамытуға үлес қосуға қашанда дайын екендігін айтты. Сондай-ақ олар республика бойынша Жас сайлаушылар клубтарының форумын өткізуді ұсынды.

Нұрлан Әбдіров Жаңаөзен қалалық және Бейнеу аудандық аумақтық сайлау комиссияларының мүшелерімен кездесу өткізді. Кездесу барысында сайлау науқанына дайындықтың негізгі бағыттары, сайлау учаскелерінің материалдық-техникалық жабдықталуы, сайлаушыларды ақпараттандырудың тиімді тәсілдері талқыланды.

Сонымен қатар комиссия мүшелерінің кәсіби біліктілігін арттыру, электоралдық процестерді ұйымдастырудағы тәжірибелік дағдыларын жетілдіру, сайлаушылар тізімін нақтылау бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстар қаралды. Бұған қоса, байқаушылардың, сенім білдірілген адамдар мен бұқаралық ақпарат құралдары өкілдерінің сайлау учаскелеріндегі қызметіне заңнамаға сәйкес жағдай жасау мәселелеріне ерекше назар аударылды.

ОСК Төрағасы: «Әр азаматтың дауыс беруге қатысу арқылы еліміздің болашағы мен дамуына жауапкершілігін сезінуіне ықпал ету қажет. Сондықтан, сайлау комиссиясының мүшелеріне жоғары талап қойылады және жоғары міндеттер жүктеледі», - деп атап өтті.

Өңірдегі сайлау комиссияларының мүшелері сайлау заңнамасы мен сайлау рәсімдерін меңгеру деңгейін анықтауға арналған тестілеуден өтті.

Сондай-ақ «Сайлау процесін даярлау мен өткізу барысындағы негізгі аспектілер» тақырыбында аумақтық, округтік және учаскелік сайлау комиссияларына арналған оқыту семинары өтті. Семинар мақсаты комиссия мүшелерінің кәсіби дайындық деңгейін арттыру, сайлау процесінде туындайтын практикалық мәселелерді шешу дағдыларын жетілдіру және сайлауды өткізудің ашықтығы мен заңдылығын қамтамасыз етуді көздейді. 

Семинар барысында сайлау науқанының ұйымдастырушылық және құқықтық мәселелері, сайлау комиссияларының өз өкілеттіктері шегінде атқаратын міндеттері қаралды.

Өңірдегі сайлау комиссияларының мүшелері сайлау заңнамасы мен рәсімдері жөніндегі білім деңгейін анықтау мақсатында тестілеуден өтті.

Жалпы республика бойынша қосымша сайлау барысында еліміздің 16 өңірінде 71 мәслихат депутаты (4 облыстық, 15 қалалық және 52 аудандық мәслихат депутаты) сайланады. Науқанды дайындау және өткізу барысы туралы толығырақ Ортсайлаукомның сайтында танысуға болады.

Ағымдағы науқан басталғаннан бері осындай инспекциялық сапармен Орталық сайлау комиссиясының Төрағасы мен мүшелері елдің 13 аймағына барды. Осылайша, Ортсайлауком басшысы Нұрлан Әбдіров Маңғыстау облысымен қатар Абай және Қызылорда облыстарында, ОСК Төрағасының орынбасары Мұхтар Ерман Жамбыл, Қарағанды, Түркістан облыстарына, ОСК хатшысы Шавхат Өтемісов Абай, Ақтөбе, Батыс Қазақстан, Маңғыстау, Ұлытау облыстарына, ОСК мүшесі Азамат Айманакумов Атырау, Қызылорда, Павлодар, Ұлытау облыстарына, ОСК мүшелері Михаил Бортник пен Ләззат Сүйіндік Қостанай облысына барды. Сонымен қатар ОСК мүшесі Ләззат Сүйіндік Қарағанды, Павлодар, Солтүстік Қазақстан облыстарында қосымша сайлауға дайындық барысын тексерді.

Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы осы сайлауды ұйымдастыру және өткізу кезінде аумақтық сайлау комиссияларына әдістемелік басшылықты, сондай-ақ олардың қызметінің сайлау заңнамасының талаптарына сәйкестігін бақылауды жүзеге асырады.